BURUKETA AZOKA TXIKIA

Gaur arratsaldean kueto eskolan azoka txikia ospatuko dugu. Han salduko diren produktuak ikasleek egindakoak dira. Kurso bakoitzak egiten du produktu desberdina. Guk egin duguna dira pilotak. Gure pilotak horrelakoak dira:azala plaztikozkoa da,bere bihotza puxika bat da eta korda batekin dago lotuta dago. Pilota bakoitza 0,5o€ balio du eta 28 badaukago zenbat euro irabaziko ditugu?
0,50x28=14€
Baldin badaude ikastetzean 52 gela badaude eta gela bakoitza diru berdina irabazten badu zanbat € irabaziko ditugu gutxi gorabehera?
14x52=728
Eta bebai liburutegiko irakasleak liburu zaharrak saltzen badute eta ere Rosalinak egindako gauzak saltzen badu eta gero dirua ONG bati ematen badiogu, nolakoak gara?
OSO MAJUAK

ELEKTRIZITATEA

Elektrizitatea energia mota bat da eta gorputzen karga elektrikoaren menpe dago.
Gorputz guztiek karga elektriko positiboak eta karga elektriko negatiboak dituzte.

• Positiboak,karga positibo handiagoa badute negatiboa baino.
• Negatiboak,karga negatibohandiago badute positiboa baino.
• Neutroak,bateko eta besteko karga kopuru bera badute.

Korronte elektrikoa elektrizitatea gorputz batzuetatik beste batzuetara pasatzen da.

• Gorputz eroaleek korronte elektrikoari pasatzen usten diote.Metalak,kobrea eta aluminioa,esaterako elektrizitatearen eroale onak dira.
• Gorputz ez-eroaleek edo isolatzaileek ez diote elektrizitateari pasatzen usten.Plastikoa,zura eta beira gorputz isolatzaileak dira.

Zirkuitu elektrikoa korronte elektrikoa garraiatzeko elkarri loturik dauden elementuen multzoa da.

Zirkuito elektrikoetan elementu hauek egoten dira elkarri loturik:korronte sorgailua,eroeleak eta energia elektrikoa aprobetxatzen duten tresnak.

ENERGIA NUKLEARRA

Energia nuklearra atomoak dira.Atomoetan nukleoa dago.Nukleoak prtoiak eta neutroiak daude

Energia

Unibertsoa mugitzen ari da beti,eta tenperatura aldatzen da.Baina,aldaketa horretarako energia behar da.Beroa,argia,elektrizitatea,mugimendua,soinua eta indar nuklearra osatzen du energia.Fenomeno misteriotsuena eta harrigarriena energia da.Orain denok aprobetzatzen dute energia:ikusteko,lan egiteko,bidaiatzeko...Eguzkia energia gehien duena da.Eguzkia landareei bizitza ematen die,euria ematen digu...
Energia zelaietan eta beste leku batzuetan hartzen da eta gero kable eta torreei batzuetatik guri ematen digute.

IZARRAK ETA EGUZKIA

Izar batzuk hain urrun daudenez bakarrik ikusi ahal ditugu gauez.

Izarretako arteko hoberen ezagutzen duguna Eguzkia da.

Unibertsoa galaxiaz beteta dago eta haien arteko distantzia milaka urte argitara dago.

Eguzkiaren inguruan planetak,sateliteak eta kometak doaz orbita batzuk jarraitzen.Hauexek dira Eguzkiaren inguruan dauden planetak:Merkurio,Artizarra,Lurra,Marte,Jupiter,Saturno,Urano,Neptuno eta Pluton.Eguzkia izar baten ertainako tamaina du,eta Eguzkia baino handiagoak

diren izarrak distira handiagoa dute.

Teleskopioak

Unibertsoa ikusteko lagundu digun gehien tresna teleskopioak izan dira.

Teleskopio hitzak "urrun dagoena ikuztea" esan nahi du.Bere soilean begiratzen badugu gauza harrigarriak ikusi ahal dugu.

Galaxia

NGC 1300 Galaxia Hubble teleskopio bereziaz ikuskatua

Andromeda Galaxia.

Galaxia (grezierazko galakt- errotik, "esne", Esne Bidea dela-eta) izarrez, gasezko eta hautsezko lainoz eta materia ilunez osaturiko grabitate-multzoa da. Izarren kopurua 10⁷ eta 10¹² bitartean izaten da. Hainbat galaxia motatan osagai garrantzitsuena materia iluna da, zuzenki aztertua izan ez den materia, bere efektu grabitatorioengandik baizik. Galaxia baten barruan aurki daitezkeen azpi-egiturak honako hauek dira: nebulosak, izar multzoak eta izar sistemak.

Galaxien sorreraren teoriaren arabera, materia iluna da aurrenik pilatzen dena, materia normala erakarriz, izarrak sortuz eta hala galaxiak ikusgai bihurtuz.

Lehenengo aurkitu zen galaxia Esne Bidea da, gu bizi garena.

Galaxiak urrundu egiten dira bata bestearengandik, eta hedapen abiadura distantziarekiko proportzionala da, gertaera honek Hubble legearen izena hartzen du, Edwin Hubble izan baitzen gertaera honetaz konturatu zena. Unibertsoan milioika Galaxia daudenaren froga besterik ez da.

Galaxien tartean, hutsune ikaragarriak daude, eta gaur egungo teleskopioak 10 mila milioi argi urtera dauden galaxiak bereizteko gai dira.

[aldatu] Galaxia motak

• Galaxia kiribila (Seyfert galaxia)
• Galaxia lentikularra
• Galaxia eliptikoa
• Etgalazia erruduna=⅜⅜¢zanagala

[aldatu] Ikus, gainera

• Izar
• Nebulosa